1. ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଦିଅ |
(i) ପରିବହନ ଦ୍ଵାରା ଆମର କି କି ଉପକାର ହେଉଛି ବର୍ଣ୍ଣନା କର |
Answer:
ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦେଶର ଆର୍ଥିକ, ସାମାଜିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିକାଶରେ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ। ଏହାର ଉପକାରଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
ଆର୍ଥିକ ବିକାଶ: ପରିବହନ ଦ୍ଵାରା ଉତ୍ପାଦନ ଓ ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଂଯୋଗ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ, ଯାହା ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ଶିଳ୍ପକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରେ।
ସାମାଜିକ ସଂହତି: ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକଙ୍କୁ ପରସ୍ପର ସହିତ ନିକଟତର କରେ, ଭାବ ଆଦାନ-ପ୍ରଦାନ ଓ ଏକତା ବୃଦ୍ଧି କରେ।
ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ଉପଯୋଗ: ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, ଓ ଖଣି ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ସମ୍ବଳକୁ ଉତ୍ପାଦନରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।
ଜରୁରୀ ସେବା: ଯୁଦ୍ଧ, ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ, କିମ୍ବା ମହାମାରୀ ସମୟରେ ମାଲ ଓ ଲୋକଙ୍କୁ ପରିବହନ କରେ।
(ii) ଭାରତୀୟ ସଡ଼କ ପଥର ଶ୍ରେଣୀ ବିଭାଗ କର |
Answer:
ଭାରତରେ ସଡ଼କପଥକୁ ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି:
ଜାତୀୟ ରାଜପଥ (National Highways): ଏହି ରାଜପଥଗୁଡ଼ିକ ରାଜ୍ୟ ଗୁଡ଼ିକର ରାଜଧାନୀ, ପ୍ରଧାନ ସହର, ଶିଳ୍ପ ଓ ଖଣି ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଯୋଗ କରିଥାଏ।
ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ (State Highways): ଏହା ରାଜ୍ୟର ରାଜଧାନୀକୁ ବିଭିନ୍ନ ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା, ପ୍ରଧାନ ସହର ଓ ଶିଳ୍ପ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଯୋଗ କରିଥାଏ।
ମୁଖ୍ୟ ଜିଲ୍ଲା ସଡ଼କପଥ (Major District Roads): ଏଗୁଡ଼ିକ ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମାକୁ ପ୍ରଧାନ ସହର, ବ୍ଲକ, ତହସିଲ ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗ୍ରାମ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ କରିଥାଏ।
ଗ୍ରାମ୍ୟ ସଡ଼କ (Rural Roads): ଏହି ସଡ଼କଗୁଡ଼ିକ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ସହର ଓ ବଜାରଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଯୋଗ କରିଥାଏ।
ସୀମାନ୍ତ ସଡ଼କପଥ (Border Roads): ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ରାସ୍ତା ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି।
ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଚତୁର୍ଭୁଜ ମହାରାଜମାର୍ଗ (Golden Quadrilateral Super Highways): ଏହା ଦିଲ୍ଲୀ, କୋଲକାତା, ଚେନ୍ନାଇ ଓ ମୁମ୍ବାଇ ସହରଗୁଡ଼ିକୁ ପରସ୍ପର ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ କରିଥାଏ।
ତ୍ୱରିତ ରାଜମାର୍ଗ (Express Highway): ଦ୍ରୁତ ଗାଡ଼ିଚାଳନା ପାଇଁ ନିର୍ମିତ ଉଚ୍ଚମାନର 6-8 ଲେନ୍ ବିଶିଷ୍ଟ ରାସ୍ତାଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍ ହାଇୱେ ବା ତ୍ୱରିତ ରାଜମାର୍ଗ କୁହାଯାଏ।
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ରାଜପଥ (International Highway): ଏହା ବିଶ୍ୱବ୍ୟାଙ୍କର ସହାୟତାରେ ନିର୍ମିତ ହେଉଛି ଏବଂ ଭାରତର ସଡ଼କଗୁଡ଼ିକ ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶର ରାସ୍ତା ସହିତ ସଂଯୋଗ କରିଥାଏ।
(iii) ଭାରତୀୟ ରାଜପଥ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ? ଜାତୀୟ ରାଜପଥର ଏକ ବିବରଣୀ ଦିଅ |
Answer:
ଭାରତୀୟ ରାଜପଥ: ଏଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଦେଶର ମୁଖ୍ୟ ସଡ଼କ ଯାହା ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ମୁଖ୍ୟ ସହର, ବନ୍ଦର, ଓ ଶିଳ୍ପ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଯୋଗ କରେ। ଏହି ରାଜପଥଗୁଡ଼ିକର ନିର୍ମାଣ ଓ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱରେ ଅଛି।
ଜାତୀୟ ରାଜପଥର ବିବରଣୀ:
NH-44: ଦୀର୍ଘତମ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ (3745 କି.ମି.), ଶ୍ରୀନଗରରୁ କନ୍ୟାକୁମାରୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ଗ୍ରାଣ୍ଡ ଟ୍ରଙ୍କ ରୋଡ଼ (NH-19): ପୁରାତନ ରାଜପଥ, କୋଲକାତାରୁ ଦିଲ୍ଲୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
NH-16: କୋଲକାତା-ଭୁବନେଶ୍ୱର-ଚେନ୍ନାଇକୁ ସଂଯୋଗ କରେ।
(iv) “ସୀମାନ୍ତ ସଡ଼କ ସଂସ୍ଥା’ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏକ ବିବରଣୀ ଦିଅ |
Answer:
ସୀମାନ୍ତ ସଡ଼କ ସଂସ୍ଥା (Border Roads Organisation – BRO):
ପ୍ରତିଷ୍ଠା: 1960 ମସିହାରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ।
ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ରାସ୍ତା ନିର୍ମାଣ ଓ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ କରି ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା।
ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ:
ଲେହ-ମନାଲି ରାଜପଥ: ବିଶ୍ୱର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସଡ଼କ, ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ମନାଲିରୁ ଲାଦାଖର ଲେହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ପାର୍ବତ୍ୟ ଓ ଅସହାୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ରାସ୍ତା ନିର୍ମାଣ।
ଗୁରୁତ୍ଵ: ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ସୈନ୍ୟ ଓ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ପରିବହନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
(v) ସଡ଼କ ପଥର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର କେଉଁ କେଉଁ ପଦକ୍ଷେପ ନେଉଛନ୍ତି ସେ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର |
Answer:
ମୁଖ୍ୟ ସଡ଼କପଥ ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ:
ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଚତୁର୍ଭୁଜ ମହାରାଜମାର୍ଗ (Golden Quadrilateral Super Highways): ଏହି ୫୮୪୦ କିଲୋମିଟର ଦୀର୍ଘ ରାଜମାର୍ଗ ଦିଲ୍ଲୀ, କୋଲକାତା, ଚେନ୍ନାଇ ଓ ମୁମ୍ବାଇ ସହରଗୁଡ଼ିକୁ ପରସ୍ପର ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ କରିଛି, ଯାହା ଗମନାଗମନ ଓ ପରିବହନ ପାଇଁ ସମୟ ଓ ଦୂରତା ହ୍ରାସ କରିଛି ।
ଉତ୍ତର-ଦକ୍ଷିଣ ଓ ପୂର୍ବ-ପଶ୍ଚିମ କରିଡ଼ର (N-S & EW Corridor): ଜାମ୍ମୁକାଶ୍ମୀରର ଶ୍ରୀନଗରକୁ ଦକ୍ଷିଣରେ ତାମିଲନାଡୁର କନ୍ୟାକୁମାରୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମରେ ଗୁଜରାଟର ପୋରବନ୍ଦର ଠାରୁ ପୂର୍ବରେ ଆସାମର ସିଲ୍ଚର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୪-୬ ଲେନ୍ ବିଶିଷ୍ଟ ରାସ୍ତା ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି, ଯାହାର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୭୩୦୦ କିଲୋମିଟର ।
ତ୍ୱରିତ ରାଜମାର୍ଗ (Express Highway): ଦ୍ରୁତ ଗାଡ଼ିଚାଳନା ପାଇଁ ଉଚ୍ଚମାନର ୬-୮ ଲେନ୍ ବିଶିଷ୍ଟ ରାସ୍ତା ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏହାକୁ ୧୨ ଲେନ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ଯୋଜନା ରହିଛି । ଆଗ୍ରା-ଲକ୍ଷ୍ନୌ, ଦିଲ୍ଲୀ-ମିରଟ୍ ଏବଂ ମୁମ୍ବାଇ-ପୁଣେ ତ୍ୱରିତ ରାଜମାର୍ଗ ଏହାର ଉଦାହରଣ ।
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ରାଜପଥ (International Highway): ବିଶ୍ୱବ୍ୟାଙ୍କର ସହାୟତାରେ ଭାରତର ସଡ଼କଗୁଡ଼ିକୁ ପାକିସ୍ତାନ, ନେପାଳ, ଭୁଟାନ, ବଙ୍ଗଳାଦେଶ ଓ ମ୍ୟାନମାର ଭଳି ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶର ରାସ୍ତା ସହିତ ସଂଯୋଗ କରିବା ପାଇଁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ରାଜମାର୍ଗ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଉଛି ।
ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ସଡ଼କ ନିର୍ମାଣ:
ସୀମାନ୍ତ ସଡ଼କ ସଂସ୍ଥା (Border Roads Organisation) ୧୯୬୦ ମସିହାରୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇ ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ସୀମାନ୍ତବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ, ବିଶେଷକରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିପଦଶଙ୍କୁଳ ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳ ଓ ଅସହ୍ୟ ପ୍ରତିକୂଳ ପରିସ୍ଥିତିରେ ରାସ୍ତା ନିର୍ମାଣ କରିଛି । ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ମନାଲି ଠାରୁ ଲାଦାଖର ଲେହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇଥିବା ରାସ୍ତା ପୃଥିବୀର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସଡ଼କ ପଥ ଅଟେ ।
(vi) ଭାରତୀୟ ରେଳପଥ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
Answer:
ପ୍ରତିଷ୍ଠା: 1853 ମସିହାରେ ମୁମ୍ବାଇ-ଥାଣେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ରେଳଗାଡ଼ି ଚାଲିଥିଲା।
ଦୈର୍ଘ୍ୟ: 67,368 କି.ମି. (ଏସିଆରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ବିଶ୍ୱରେ ତୃତୀୟ)।
ଗେଜ୍ ପ୍ରକାର:
ବ୍ରଡ୍ ଗେଜ୍ (1.676 ମି.): ମୁଖ୍ୟ ମାର୍ଗ, ଯାତ୍ରୀ ଓ ମାଲ ପରିବହନ ପାଇଁ।
ମିଟର ଗେଜ୍ (1 ମି.): ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ।
ନ୍ୟାରୋ ଗେଜ୍ (0.762 ମି.): ଛୋଟ ରେଳପଥ।
ବିଦ୍ୟୁତୀକରଣ: 22,224 କି.ମି. ରେଳପଥ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚାଳିତ।
ରେଳ ମଣ୍ଡଳ: 18 ଟି ମଣ୍ଡଳ (ଯଥା: ପୂର୍ବ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ, ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବ, ଉତ୍ତର ପୂର୍ବ ସୀମାନ୍ତ)।
ମାଲ ପରିବହନ: ଲୁହା, କୋଇଲା, ସିମେଣ୍ଟ, ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ଆଦି ପରିବହନରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା।
(vii) ଭାରତର ପାଇପଲାଇନ୍ ପରିବହନ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସୂଚନା ଦିଅ |
Answer:
ଭାରତରେ ପାଇପ୍ଲାଇନ୍ ପରିବହନ ତରଳ ଓ ବାଷ୍ପୀୟ ପଦାର୍ଥ ପରିବହନ ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଧ୍ୟମ। ପୂର୍ବରୁ ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଜଳ ଯୋଗାଣ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହା ଅଶୋଧିତ ଖଣିଜ ତୈଳ, ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ଉତ୍ପାଦ, ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ ତଥା କଠିନ ପଦାର୍ଥ ଯଥା କୋଇଲା ଓ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ (ସ୍ଲରି ଆକାରରେ) ପରିବହନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି। ଏହା ଖର୍ଚ୍ଚ କମ୍ ପକାଏ ଏବଂ ରନ୍ଧନ ଗ୍ୟାସ୍ ମଧ୍ୟ ଏହା ଦ୍ଵାରା ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କୁ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଉଛି ।
ଭାରତରେ କେତେକ ପ୍ରମୁଖ ପାଇପ୍ଲାଇନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି:
ନହର କଟିଆ – ନୁନାମାଟି – ବରାଉଣୀ ପାଇପ୍ଲାଇନ୍: ଏହା ଭାରତର ସର୍ବପ୍ରଥମ ପାଇପ୍ଲାଇନ୍।
ସାଲାୟା – କୋୟାଲି – ମଥୁରା ପାଇପ୍ଲାଇନ୍।
ହାଜରା – ଜଗଦୀଶପୁର ପାଇପ୍ଲାଇନ୍।
ମୁମ୍ବାଇ ହାଇ – ମୁମ୍ବାଇ – ଆଙ୍କଲେଶ୍ଵର – କୋୟାଲି ପାଇପ୍ଲାଇନ୍।
କାଣ୍ଡଲା – ଭାଟିଣ୍ଡା ପାଇପ୍ଲାଇନ୍।
କଠିନ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ପରିବହନ ପାଇଁ ସ୍ଲରି ପାଇପ୍ଲାଇନ୍ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ଯେପରିକି ଛତିଶଗଡ଼ର ବଇଲାଡ଼ି ଲା ଓ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ବିଶାଖାପାଟଣା ମଧ୍ୟରେ ଲୁହାପଥର ପରିବହନ। ଏହି ପାଇପ୍ଲାଇନ୍ଗୁଡ଼ିକ ଦେଶର ଶିଳ୍ପ ଏବଂ ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି।
(viii) ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେବା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଉଲ୍ଲେଖ କର |
Answer:
ଭାରତୀୟ ବାୟୁପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥା:
ଇତିହାସ: 1953 ରେ ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ ଓ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଏୟାରଲାଇନ୍ସ୍ ଜାତୀୟକୃତ ହୋଇଥିଲା।
ବିମାନ ବନ୍ଦର:
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ: 34 ଟି (ଦିଲ୍ଲୀ, ମୁମ୍ବାଇ, ଚେନ୍ନାଇ, କୋଲକାତା, ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ)।
ଘରୋଇ: 63 ଟି।
ବେସାମରିକ ବିମାନ ସେବା:
ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆ: ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଫ୍ଲାଇଟ୍।
ଇଣ୍ଡିଗୋ, ସ୍ପାଇସଜେଟ୍: ଘରୋଇ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସେବା।
ଗୁରୁତ୍ଵ: ଦ୍ରୁତ ଯାତାୟତ, ଆପଦକାଳୀନ ସେବା, ଓ ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳ ସଂଯୋଗ।
(ix) ଭାରତୀୟ ବାଣିଜ୍ୟ ପଥର ଏକ ବିବରଣୀ ଦିଅ ।
ଅନ୍ତଃବାଣିଜ୍ୟ: ଦେଶ ଭିତରେ ରାଜ୍ୟ ଓ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ହେଉଥିବା ବାଣିଜ୍ୟ (ଯଥା: କୃଷି, ଶିଳ୍ପ ଉତ୍ପାଦ)।
ବାହ୍ୟ ବାଣିଜ୍ୟ:
ରପ୍ତାନି: ଚା, ବସ୍ତ୍ର, ଔଷଧ, ସଫ୍ଟୱେର୍ (ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର, ୟୁରୋପ୍, ଜାପାନକୁ)।
ଆମଦାନି: ପ୍ରେଟ୍ରୋଲିୟମ, ଯନ୍ତ୍ରପାତି, ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ (ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଚ୍ୟ, ଚୀନରୁ)।
ମୁଖ୍ୟ ବନ୍ଦର:
ପଶ୍ଚିମ: ମୁମ୍ବାଇ, କାଣ୍ଡଲା, ମାଙ୍ଗାଲୋର।
ପୂର୍ବ: ଚେନ୍ନାଇ, ବିଶାଖାପାଟଣା, ପାରାଦୀପ।
ସମୁଦ୍ର ପଥ: ସୁଏଜ୍ କେନାଲ, ଉତ୍ତମାଶା ଅନ୍ତରୀପ, ମାଲାକା ଜଳସନ୍ଧି ଦେଇ ବାଣିଜ୍ୟ।
2. ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ —
(i) ‘ ପରିବହନ” କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝାଯାଏ ?
Answer:
ପରିବହନ ହେଉଛି ଯାତ୍ରୀ, ମାଲ କିମ୍ବା ସାମଗ୍ରୀକୁ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ସହଜରେ ଓ ଦ୍ରୁତଗତିରେ ନେବା-ଆଣିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା। ଏହା ସଡ଼କ, ରେଳ, ଜଳ, ବାୟୁ କିମ୍ବା ପାଇପଲାଇନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ହୋଇପାରେ।
(ii) ଯୋଗାଯୋଗ କେଉଁଥିପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ?
Answer:
ଯୋଗାଯୋଗ ମନୁଷ୍ୟର ଜୀବନ ଧାରଣ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ, କାରଣ ପରସ୍ପର ସମ୍ପର୍କ ବିନା ମନୁଷ୍ୟ ବଞ୍ଚିରହିବା କଷ୍ଟକର | ପରିବହନ ଓ ଯୋଗାଯୋଗର ଉନ୍ନତି ଯୋଗୁଁ ଦୂରତ୍ବ ହ୍ରାସ ପାଇଛି ଏବଂ ପୃଥିବୀ ସଂକୁଚିତ ହେବାରେ ଲାଗିଛି
(iii) ଯୋଗାଯୋଗର 4ଟି ମାଧ୍ୟମର ନାମଲେଖ ?
Answer:
ଡାକ ସେବା (ଚିଠି, ପାର୍ସେଲ୍)
ଟେଲିଫୋନ୍/ମୋବାଇଲ୍ (ଭୋଇସ୍ କଲ୍, ଏସଏମଏସ୍)
ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ (ଇମେଲ୍, ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ)
ଗଣମାଧ୍ୟମ (ଟିଭି, ରେଡିଓ, ସମ୍ବାଦପତ୍ର)
(iv) ଗଣମାଧ୍ୟମ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ?
Answer:
ଗଣମାଧ୍ୟମ ହେଉଛି ଏକ ମାଧ୍ୟମ ଯାହା ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ନୀତି ଓ ଯୋଜନା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅବଗତ କରାଇବା ଦିଗରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରିଥାଏ | ଏହାଦ୍ଵାରା ଅନେକ ଲୋକଙ୍କୁ ଏକ ସମୟରେ ସୂଚନା ବା ମନୋରଞ୍ଜନ ସେବା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଇପାରୁଛି, ତେଣୁ ଏହାକୁ ଗଣମାଧ୍ୟମ କୁହାଯାଏ | ରେଡ଼ିଓ, ଟି.ଭି., ସମ୍ବାଦପତ୍ର, ମାଗାଜିନ୍, ବହି ଏବଂ ଫିଲ୍ମ ହେଉଛି ଗଣଯୋଗାଯୋଗର ପ୍ରଧାନ ମାଧ୍ୟମ
(v) ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥଗୁଡ଼ିକ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କର ଲୋକନିର୍ମାଣ ବିଭାଗ (Public Works Department – PWD) ଦ୍ଵାରା ନିର୍ମାଣ ଓ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ କରାଯାଇଥାଏ | ଏହି ରାଜପଥଗୁଡ଼ିକ ରାଜ୍ୟର ରାଜଧାନୀକୁ ବିଭିନ୍ନ ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା, ପ୍ରଧାନ ସହର, ଏବଂ ଶିଳ୍ପ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଯୋଗ କରିଥାଏ |
(vi) ତିନୋଟି ଗଣମାଧ୍ୟମର ନାମ ଲେଖ |
Answer:
ଟେଲିଭିଜନ୍ (ଦୂରଦର୍ଶନ)
ରେଡିଓ (ଆକାଶବାଣୀ)
ସମ୍ବାଦପତ୍ର (ଦୈନିକ/ସାପ୍ତାହିକ)
(vii) ଭାରତରେ କେତୋଟି ରେଳବାଇ ମଣ୍ଡଳ ଅଛି ?
Answer:
ପରିଚାଳନାଗତ ସୁବିଧା ପାଇଁ ଭାରତର ସମସ୍ତ ରେଳପଥକୁ ସତରଗୋଟି ମଣ୍ଡଳରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି | ତେବେ, 2019 ମସିହାରେ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ବିଶାଖାପାଟଣାଠାରେ 18 ତମ ରେଳବାଇ ବୋର୍ଡ଼ (ଦକ୍ଷିଣ ଉପକୂଳ ରେଳପଥ) ସ୍ଥାପନା ପାଇଁ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି
(viii) ଭାରତରେ ଜଳପରିବହନ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଦୁଇଟି ନଦୀର ନାମ ଲେଖ |
Answer:
ଭାରତରେ ଅନ୍ତଃସ୍ଥଳୀୟ ଜଳପରିବହନ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଦୁଇଟି ନଦୀ ହେଉଛି ମାଣ୍ଡୋବୀ ନଦୀ ଏବଂ ଜୁଆର ନଦୀ
(ix) ପରିବହନ କିପରି ଦେଶର ଏକତା ଭାବକୁ ଦୃଢ଼ କରେ |
Answer:
ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ଵାରା ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନେ ପରସ୍ପର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହୋଇଥାନ୍ତି | ଏହାଦ୍ଵାରା ଭାବର ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ ମାଧ୍ୟମରେ ଭେଦଭାବ ଦୂର ହୋଇ ଏକତା ଭାବ ସୁଦୃଢ଼ ହୋଇଥାଏ |
(x) ଭାରତର ପୂର୍ବଉପକୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ 4ଟି ପ୍ରଧାନ ବନ୍ଦରର ନାମ ଲେଖ |
Answer:
ଭାରତର ପୂର୍ବଉପକୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ 4ଟି ପ୍ରଧାନ ବନ୍ଦର ହେଲା:
କୋଲକାତା
ହଳଦିଆ
ପାରାଦୀପ
ବିଶାଖାପାଟଣା
(xi) ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ମନାଲି ଠାରୁ ଲାଦାଖର ଲେହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ସଡ଼କ ପଥ କେଉଁ ସଡ଼କ ଶ୍ରେଣୀ ଭୁକ୍ତ ?
Answer:
ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର ମନାଲି ଠାରୁ ଲାଦାଖର ସଦର ମହକୁମା ଲେହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇଥିବା ସଡ଼କ ପଥ ସୀମାନ୍ତ ସଡ଼କ (Border Roads) ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ | ଏହି ସଡ଼କପଥ ପୃଥିବୀର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସଡ଼କ ପଥ ଅଟେ
(xii) ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣ ଚତୁର୍ଭୁଜ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ?
Answer:
ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣ ଚତୁର୍ଭୁଜ (Golden Quadrilateral) ହେଉଛି ଭାରତର 4 ମୁଖ୍ୟ ସହରକୁ ସଂଯୋଗ କରୁଥିବା 6-ଲେନ୍ ରାଜପଥ
ସହରଗୁଡ଼ିକ: ଦିଲ୍ଲୀ, ମୁମ୍ବାଇ, ଚେନ୍ନାଇ, କୋଲକାତା।
ଦୈର୍ଘ୍ୟ: 5,846 କି.ମି.
ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ଦ୍ରୁତ ଯାତାୟତ ଓ ଆର୍ଥିକ ବିକାଶ।
(xiii) ଦେଶର ଥିବା 6ଟି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନ ବନ୍ଦରର ନାମ ଲେଖ |
Answer:
ଦେଶର ଥିବା 6ଟି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନ ବନ୍ଦରର ନାମ ହେଲା:
ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନବନ୍ଦର (ଦିଲ୍ଲୀ)
ଛତ୍ରପତି ଶିବାଜୀ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନବନ୍ଦର (ମୁମ୍ବାଇ)
ଚେନ୍ନାଇ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନବନ୍ଦର (ତାମିଲନାଡୁ)
ନେତାଜୀ ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନବନ୍ଦର (କୋଲକାତା)
କେମ୍ପେଗୋଡା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନବନ୍ଦର (ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ)
ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନବନ୍ଦର (ହାଇଦ୍ରାବାଦ)
(xiv) ଭାରତରେ ଥିବା 4ଟି ସମ୍ବାଦ ସରବରାହ ସଂସ୍ଥାର ନାମ ଲେଖ |
Answer:
ପ୍ରେସ୍ ଟ୍ରଷ୍ଟ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (PTI)
ୟୁନାଇଟେଡ୍ ନ୍ୟୁଜ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (UNI)
ସମାଚାର ଭାରତୀ (ସରକାରୀ ସଂସ୍ଥା)
ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ସମାଚାର (ହିନ୍ଦୀ ମାଧ୍ୟମ)
(xv) ଭାରତରୁ ରପ୍ତାନୀ ହେଉଥିବା 4ଟି ଦ୍ରବ୍ୟର ନାମ ଲେଖ |
Answer:
ଭାରତରୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ରପ୍ତାନୀ ହେଉଥିବା କେତେକ ଦ୍ରବ୍ୟ ହେଲା:
ଶିଳ୍ପ ଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ
କୃଷିଭିତ୍ତିକ ପଣ୍ୟଦ୍ରବ୍ୟ
କୁଟୀର ଶିଳ୍ପଜାତ ଖଣିଜ ପିଣ୍ଡ (ore)
ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ଦ୍ରବ୍ୟ
(ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରପ୍ତାନୀ ଦ୍ରବ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଶସ୍ୟ ଓ ମସଲା, ଚମଡ଼ା ଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ, ଝୋଟଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ, ଧୂଆଁପତ୍ର ଓ କାଜୁ ବାଦାମ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ)
(xvi) ବାଣିଜ୍ୟକ ଉଦ୍ ବୃତ୍ତି କ’ଣ ?
Answer:
ବାଣିଜ୍ୟକ ଉଦ୍ବୃତ୍ତି (Balance of Trade) ହେଉଛି ରପ୍ତାନି କରାଯାଉଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟର ମୂଲ୍ୟ ଏବଂ ଆମଦାନି ହେଉଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟର ମୂଲ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବ୍ୟବଧାନ | ଯଦି କୌଣସି ଦେଶ ରପ୍ତାନି କରୁଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟର ମୂଲ୍ୟ ଆମଦାନି ହେଉଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟର ମୂଲ୍ୟ ଠାରୁ ଅଧିକ ହୁଏ, ତେବେ ତାହା ରପ୍ତାନିକାରୀ ଦେଶ ପାଇଁ ଏକ ଅନୁକୂଳ ବାଣିଜ୍ୟକ ଉଦ୍ବୃତ୍ତି ଅଟେ | ମାତ୍ର, ଭାରତ ପାଇଁ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଉଦ୍ବୃତ୍ତି ପ୍ରତିକୂଳ ହୋଇପଡ଼ିଛି, ଅର୍ଥାତ୍ ଭାରତ ରପ୍ତାନୀ କରୁଥିବା ପଣ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟର ମୂଲ୍ୟ ଆମଦାନି ହେଉଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟର ମୂଲ୍ୟ ଠାରୁ କମ୍ ଅଟେ
(xvii) ଭାରତରେ ବର୍ହିବାଣିଜ୍ୟ କେଉଁ ଦେଶମାନଙ୍କ ସହ ହେଉଛି ତାର ଏକ ସୂଚନା ଦିଅ |
Answer:
ସ୍ଵାଧୀନତା ପୂର୍ବରୁ, ଭାରତର ବାଣିଜ୍ୟିକ ସମ୍ପର୍କ ଇଂଲଣ୍ଡ ଓ ରାଜ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀ (Commonwealth Nations) ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ସମେତ ଅଳ୍ପ କେତୋଟି ଅନ୍ୟ ଦେଶ ସହ ସୀମିତ ଥିଲା | ମାତ୍ର ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତ ପୃଥିବୀର ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ଦେଶ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଗୋଷ୍ଠୀ ସହିତ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କରିଛି | ବିଶେଷ ଭାବେ, ଭାରତର ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାର ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ଦେଶ ସମୂହ, ଇଉରୋପୀୟ ଆର୍ଥନୀତିକ ଗୋଷ୍ଠୀ (EEC), ପୂର୍ବ ଇଉରୋପୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ର, ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା, ଜାପାନ, ରୁଷିଆ ଆଦି ଦେଶ ସହ ଚାଲିଛି
(xviii) ସର୍ବପୁରାତନ ଜାତୀୟ ରାଜପଥର ନାମ ଲେଖ |
Answer:
ଦେଶର ସର୍ବପୁରାତନ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ହେଉଛି ଗ୍ରାଣ୍ଡଟ୍ରଙ୍କ ରୋଡ଼ (Grand Trunk Road) | ଏହି ପଥ କୋଲକାତାରୁ ବାହାରି ଆସାନସୋଲ, କାନପୁର, ଦିଲ୍ଲୀ ଆଦି ସହର ଦେଇ ଅମୃତସର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇଅଛି | ଏହା ଶେରଶାହାଙ୍କ ଅମଳରେ ପୂର୍ବରେ କୋଲକାତା ଠାରୁ ଗାଙ୍ଗେୟ ସମତଳ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ପଶ୍ଚିମରେ ପେଶୱାର (ବର୍ତ୍ତମାନ ପାକିସ୍ତାନରେ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା
(xix) କେଉଁ କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ହଳଦିଆ, ତୁତିକୋରିନ୍ ଓ କାଣ୍ଡଲା ବନ୍ଦର ଗୁଡ଼ିକ ଅବସ୍ଥିତ ଲେଖ
Answer:
ହଳଦିଆ ବନ୍ଦର ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ |
ତୁତିକୋରିନ୍ ବନ୍ଦର ତାମିଲନାଡୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ |
କାଣ୍ଡଲା ବନ୍ଦର ଗୁଜୁରାଟ ରାଜ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ |