1.ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦିଅ ।
(କ) ଭୂ-ସମ୍ବଳର ବିନିଯୋଗ କିପରି କରାଯାଏ ?
ଉତ୍ତର : ଭୂ-ସମ୍ବଳ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ମୌଳିକ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଏହାର ବିନିଯୋଗ ନିମ୍ନରୂପ:
- ଖାଦ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଶ୍ରୟ – ମନୁଷ୍ୟ ଭୂମିରୁ ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ, ବସ୍ତ୍ର ଉପାଦାନ ଓ ଘର ବନାଏ ।
- କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟ – ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ କୃଷି ହେଉଛି ମୁଖ୍ୟ ବ୍ୟବହାର ।
- ସହର, ଗ୍ରାମ ଓ ଶିଳ୍ପ କେନ୍ଦ୍ର– ଅବସାଦ, ଶିକ୍ଷା, ବଜାର, ଶିଳ୍ପ ଓ ପ୍ରଶାସନ ପାଇଁ ଭୂମି ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।
- ପରିବହନ ଓ ସଞ୍ଚାର ମାଧ୍ୟମ– ରାସ୍ତା, ରେଳପଥ, ବନ୍ଦର, ବିମାନବନ୍ଦର ଏବଂ ଟେଲିଯୋଗାଯୋଗ ପାଇଁ ।
- ଖଣିଜ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ତୋଳନ – ଭୂମି ତଳ ରୁ ଖଣିଜ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ତୋଳନ କରି ଶିଳ୍ପ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଯୋଗାଯାଏ ।
- ଅରଣ୍ୟ ଓ ତୃଣଭୂମି – ପ୍ରାଣୀ, ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ଜଳବାୟୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଏହାର ଭୂମିକା ରହିଛି ।
ସାରଂଶରେ, ଭୂ-ସମ୍ବଳ ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପହାର ଯାହା ମାନବ ଜୀବନର ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।
(ଖ) ଭାରତରେ ଭୁ-ସମ୍ବଳ କିପରି ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି ?
ଉତ୍ତର : ଭାରତରେ ଭୂ-ସମ୍ବଳ ବିଭିନ୍ନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ଯାହାକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ନିମ୍ନରୂପେ ବିଭାଜନ କରାଯାଏ:
- ଅରଣ୍ୟ ଭୂମି – ଦେଶର ପ୍ରାୟ 24.39% ଭୂମି ଅରଣ୍ୟରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ଯାହା ପରିବେଶ ସନ୍ତୁଳନ, ବନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଜଳବାୟୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
- କୃଷି ଭୂମି – ଭାରତର ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ କୃଷି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଛନ୍ତି। ମୋଟ ଭୂମିର ଶତକଡ଼ା 55 ଭାଗରୁ ଅଧିକ ଅଂଶରେ କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ।
- ଅଣ-କୃଷି ଭୂମି– ଘର, ଶିଳ୍ପ କେନ୍ଦ୍ର, ସ୍କୁଲ, ହସ୍ପିଟାଲ, ପଥ ଓ ପ୍ରଶାସନିକ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
- ଚାରଣ ଓ ଗୋଚର ଭୂମି – ପଶୁପାଳନ ପାଇଁ ଏହି ଭୂମି ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ବିଶେଷତଃ ହିମାଚଳ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ଓ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ।
- ଫଳବଗିଚା ଓ ଅବ୍ୟବହୃତ ଭୂମି – କେତେକ ଭୂମି ଫଳ ଚାଷ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ବେଳେ କିଛି ଭୂମି ବ୍ୟବହାର ହେଉନାହିଁ।
- ପତିତ ଭୂମି – ଯେଉଁ ଭୂମିରେ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି କୃଷି ହେଉନାହିଁ, ତାକୁ ଚଳନ୍ତି ବା ପୁରୁଣା ପତିତ ଭୂମି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ୟବହାର ଦେଖାଏ ଯେ, ଭାରତରେ ଭୂ-ସମ୍ବଳ ଏକ ବହୁମୂଲ୍ୟ ସାଧନ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ଓ ଏହାର ସୁଚିନ୍ତିତ ବ୍ୟବହାର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ।
(ଗ) ଭୂ-କ୍ଷୟ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କିପରି କରାଯାଇପାରିବ ?
ଉତ୍ତର : ଭୂ-କ୍ଷୟ (Land Degradation) ଭାରତର ଏକ ଗମ୍ଭୀର ସମସ୍ୟା, ଯାହାର ନିମ୍ନଲିଖିତ ଉପାୟ ଦ୍ଵାରା ସମାଧାନ କରାଯାଇପାରିବ:
- ପୁନଃ ବନୀକରଣ (Reforestation) – ଅରଣ୍ୟ କ୍ଷୟ ରୋକି ନୂଆ ଗଛ ଲଗାଇବା ଦ୍ଵାରା ଭୂ-କ୍ଷୟ ରୋକାଯାଇପାରେ।
- ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ପଶୁ ଚାରଣ – ଅତି ଚାରଣ ଦ୍ଵାରା ମାଟିର ଉର୍ବରତା ହ୍ରାସ ହୁଏ, ତେଣୁ ପଶୁ ଚାରଣର ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଆଣିବା ଆବଶ୍ୟକ।
- କୃଷି ଓ ଅରଣ୍ୟ ଭୂମିର ସଂରକ୍ଷଣ – ଭୂ-ସେମାରେ ଗଛ ଲଗାଇବା ଓ ଅରଣ୍ୟ ଭୂମିକୁ ଅସାମୟିକ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର ନ କରିବା।
- ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାଦାନ ଦ୍ଵାରା କ୍ଷୟ ରୋକା – ନଦୀ, ବର୍ଷାବନ୍ଧ ଓ ପବନ ଦ୍ଵାରା ହେଉଥିବା ଭୂ-କ୍ଷୟକୁ ଟାଣ୍ଡ ଲାଗିବାକୁ ଶସ୍ୟ ଭୂମିରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନେବା।
- ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ପରିଚାଳନା – ଶିଳ୍ପ ଓ ଗୃହୀଣୀ ବର୍ଜ୍ୟ ପଦାର୍ଥର ସଠିକ୍ ପରିଚାଳନା ମାଟି ଦୂଷଣ କୁ ରୋକିଥାଏ।
- ସୁଚିନ୍ତିତ ଭୂ-ବ୍ୟବହାର ଯୋଜନା – ଭୂମି ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଯୋଜନା ବନାଇ ସମସ୍ତ ଖଣିଜ, ଅରଣ୍ୟ, କୃଷି ଓ ଅଣକୃଷି ଅଞ୍ଚଳର ସମୁଚିତ ବ୍ୟବହାର ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ସଠିକ୍ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଭୂ-କ୍ଷୟ ରୋକି ଭାରତର ଭୂ-ସମ୍ପଦକୁ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଭାବେ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖାଯାଇପାରିବ।
2. ନିମ୍ନଲିଖିତ ଗୁଡ଼ିକୁ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ବାକ୍ୟରେ ପ୍ରକାଶ କର ।
(କ) ଅନାବାଦୀ ଭୂମି
ଉତ୍ତର : ଅନାବାଦୀ ଭୂମି ହେଉଛି ସେଉଁଭଳି ଭୂ-ଅଞ୍ଚଳ, ଯାହା କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ ଓ ଦୀର୍ଘ ସମୟଧରି ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇନାହିଁ।
(ଖ) କ୍ଷୟିତ ଭୁମି
ଉତ୍ତର :କ୍ଷୟିତ ଭୂମି ହେଉଛି ସେଉଁଭଳି ଭୂ-ଅଞ୍ଚଳ, ଯାହା ପ୍ରାକୃତିକ କିମ୍ବା ମାନବୀୟ କାରଣରେ ତାହାର ଉର୍ବରତା ଓ ଉପଯୋଗିତା ହାରାଇଛି।