Class 10 History Chapter 11 Solutions – ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କର ମିଶ୍ରଣ

୧ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ପ୍ରାୟ ୬୦ ଗୋଟି ଶବ୍ଦରେ ଲେଖ ।

(କ) ଲର୍ଡ଼ ମାଉଣ୍ଟବ୍ୟାଟେନ୍ କେବେ ଓ କାହିଁକି ରାଜନ୍ଯ ମଣ୍ଡଳୀର ବୈଠକ ଡକାଇଥିଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ସେ ଦେଶୀୟ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଭାରତ ସହିତ ମିଶିବାପାଇଁ କିପରି ଅନୁପ୍ରାଣିତ କରିଥିଲେ ?

Answer:
୧୯୪୭ ମସିହାରେ ଭାରତ ସ୍ଵାଧୀନତା ପୂର୍ବରୁ, ଲର୍ଡ଼ ମାଉଣ୍ଟବ୍ୟାଟେନ୍ ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଭାରତ କିମ୍ବା ପାକିସ୍ଥାନ ସହିତ ମିଶିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେବାପାଇଁ ଏକ ରାଜନୈତିକ ବୈଠକ ଡକାଇଥିଲେ। ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଥିଲେ ଯେ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ଅବସାନ ପରେ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଵାଧୀନ ହେବ, କିନ୍ତୁ ଭୌଗୋଳିକ, ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଭାରତ ସହିତ ମିଶିବା ଉଚିତ। ସେ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା, ପେନସନ, ଓ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସୁବିଧା ପ୍ରଦାନର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇ ମିଶ୍ରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିଥିଲେ।

(ଖ) ମିଳନ ପତ୍ରରେ କ’ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲା ଏବଂ ଏହାକୁ ଦେଶୀୟ ରାଜାମାନେ କିପରି ଗ୍ରହଣ କଲେ ?

ମିଳନ ପତ୍ର (Instrument of Accession) ର ପ୍ରସ୍ତାବ ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଭାରତକୁ ତିନିଗୋଟି କ୍ଷମତା ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା। ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: ପ୍ରତିରକ୍ଷା, ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ଓ ଯୋଗାଯୋଗ। ଏହି କ୍ଷମତା ହସ୍ତାନ୍ତର ପରେ ଦେଶୀୟ ରାଜାମାନେ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବରେ ସେମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରିପାରିବେ ବୋଲି ଏହି ପତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଥିଲା। ସର୍ଦ୍ଦାର ପଟେଲ ଓ ଭି.ପି. ମେନନ ଏହି ମିଳନ ପତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ।

ଅନେକ ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟ ଏହି ମିଳନ ପତ୍ରକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଲର୍ଡ ମାଉଣ୍ଟବ୍ୟାଟେନଙ୍କ ଭାଷଣ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସତର୍କବାଣୀ ଅନେକ ରାଜାଙ୍କୁ ଅନୁପ୍ରାଣିତ କରିଥିଲା। ସର୍ଦ୍ଦାର ପଟେଲ ମଧ୍ୟ ବହୁ ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟକୁ ଏହା କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ। ଅଳ୍ପ କେତୋଟିକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବରୁ ଏହି ମିଳନ ପତ୍ରରେ ସ୍ଵାକ୍ଷର କରିସାରିଥିଲେ।

ତେବେ, ଯୋଧପୁର, ଜୁନାଗଡ଼, ହାଇଦ୍ରାବାଦ ଓ କାଶ୍ମୀର ଭାରତ ସହିତ ପ୍ରଥମେ ମିଳନ ପତ୍ରରେ ସ୍ଵାକ୍ଷର କରିନଥିଲେ।
ଯୋଧପୁରର ରାଜା ଶେଷରେ ବୁଝାସୁଝା ପରେ ଭାରତ ସହିତ ମିଳନ ପତ୍ରରେ ସ୍ଵାକ୍ଷର କଲେ।
ଜୁନାଗଡ଼ରେ ଗଣଭୋଟ ପରେ ତାହା ଭାରତ ସହିତ ମିଶିଗଲା।
କାଶ୍ମୀରର ରାଜା ହରି ସିଂହ ଆତ୍ମରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନ ପାଇ, ପାକିସ୍ତାନୀ ଆକ୍ରମଣରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କୁ ସାମରିକ ସହାୟତା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିବା ପରେ ମିଳନ ପତ୍ରରେ ସ୍ଵାକ୍ଷର କଲେ।
ହାଇଦ୍ରାବାଦ ଉପରେ “ଅପରେସନ୍ ପୋଲୋ” ନାମକ ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ପରେ ନିଜାମ ମିଳନ ପତ୍ରରେ ସ୍ଵାକ୍ଷର କଲେ।

ଏହିପରି ଭାବରେ, ବହୁ ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟ ସହମତିରେ ଏବଂ କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଶେଷ ପରିସ୍ଥିତି କାରଣରୁ ମିଳନ ପତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

(ଗ) କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ କାଶ୍ମୀରର ରାଜା ହରି ସିଂ ମିଳନ ପତ୍ରରେ ସ୍ଵାକ୍ଷର କଲେ ?

Answer:
କାଶ୍ମୀରର ରାଜା ହରି ସିଂ ୧୯୪୭ରେ ପାକିସ୍ଥାନ-ସମର୍ଥିତ ଆକ୍ରମଣ ଓ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ବିଦ୍ରୋହର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲେ। ପାକିସ୍ଥାନୀ ସେନା କାଶ୍ମୀର ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପରେ, ହରି ସିଂ ଭାରତରୁ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। ଭାରତ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ମିଳନ ପତ୍ରରେ ସ୍ଵାକ୍ଷର କରିବାକୁ ଶରତ ରଖିଥିଲେ। ଅକ୍ଟୋବର ୨୬, ୧୯୪୭ରେ ହରି ସିଂ ଏହି ପତ୍ରରେ ସ୍ଵାକ୍ଷର କରି କାଶ୍ମୀରକୁ ଭାରତର ଅଂଗ ଭାବେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, କାଶ୍ମୀରକୁ ବିଶେଷ ସ୍ଥିତି (Article 370) ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା।

Or

କାଶ୍ମୀରର ମହାରାଜା ହରି ସିଂହ ପ୍ରଥମେ କାଶ୍ମୀରକୁ ସ୍ୱାଧୀନ ରଖିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ ଏବଂ ହଠାତ୍ କୌଣସି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇ ପାରିନଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ମତକୁ କାଶ୍ମୀରର ଲୋକପ୍ରିୟ ନେତା ଶେଖ ଅବଦୁଲ୍ଲା ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିଲେ।

ଏହି ସମୟରେ, ପାକିସ୍ତାନର କାଶ୍ମୀର ଉପରେ ଲୋଲୁପ ଦୃଷ୍ଟି ଥିଲା। ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରରୋଚନା ଓ ସାହାଯ୍ୟରେ ହଜାର ହଜାର “ପଠାଣ” ଜନଜାତିର ଲୋକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରରେ ସଜ୍ଜିତ ହୋଇ କାଶ୍ମୀରର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳ ଦଖଲ କରି “ଆଜାଦ କାଶ୍ମୀର” ଗଠନ କଲେ। ଏହା “ଅପରେସନ୍ ଗୁଲମାର୍ଗ”ର ଏକ ଅଂଶ ଥିଲା, ଯାହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା କାଶ୍ମୀରକୁ ଦଖଲ କରିବା। ନିୟମିତ ପାକିସ୍ତାନୀ ସୈନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଆକ୍ରମଣରେ ଭାଗ ନେଇଥିଲେ।

ଆତ୍ମରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନ ପାଇ, ରାଜା ହରି ସିଂହ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କୁ ସାମରିକ ସହାୟତା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ତେବେ, ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ପୂର୍ବରୁ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ସହ ଏକ ମିଳନ ପତ୍ରରେ ସ୍ଵାକ୍ଷର କରିବାକୁ ତାଙ୍କୁ ପଡିଲା। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଜାମ୍ମୁ ଓ କାଶ୍ମୀର ବୈଧାନିକ ରୂପେ ଭାରତର ଏକ ଅଂଶ ହେଲା ଏବଂ ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୩୭୦ରେ ଏକ ବିଶେଷ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଲା।

(ଘ) ପଟେଲ୍ ଓ ମେନନ୍ ପୂର୍ଣ ମିଶ୍ରଣ ସପକ୍ଷରେ କି କି ଯୁକ୍ତି ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ ?

Answer:
ସର୍ଦ୍ଦାର ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲ୍ ଓ ଭି.ପି. ମେନନ୍ ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଭାରତରେ ପୂର୍ଣ ମିଶ୍ରଣ ପାଇଁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଯୁକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ:

• ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଏକତା : ସେମାନେ ଜୋର ଦେଇ କହିଥିଲେ ଯେ ଏକ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ଭାରତ ଦୁର୍ବଳ ହେବ ଏବଂ ବିଦେଶୀ ଶକ୍ତିଙ୍କ ହାତରେ ପଡ଼ିପାରେ।
• ପ୍ରଜାଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ: ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଓ ଯୋଗ୍ୟ ଶାସନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ମିଶ୍ରଣ ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା।
• ରାଜାଙ୍କ ସୁବିଧା: ରାଜାମାନଙ୍କୁ ପେନସନ, ସମ୍ମାନ ଓ ସମ୍ପତିର ସୁରକ୍ଷା ଦେଇ ସେମାନଙ୍କୁ ମିଶ୍ରଣରେ ସହମତ କରାଯାଇଥିଲା।
• ଭୌଗୋଳିକ ଯୁକ୍ତି: ଅଧିକାଂଶ ରାଜ୍ୟ ଭାରତର ମାନଚିତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବାରୁ, ସେମାନଙ୍କର ଅଲଗା ରହିବା ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ ନଥିଲା।

(ଙ) ମିଶ୍ରଣ ଚୁକ୍ତିର ସର୍ଭଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ଥିଲା ?

Answer:
ମିଶ୍ରଣ ଚୁକ୍ତି (Merger Agreement) ଅନୁଯାୟୀ ନିମ୍ନଲିଖିତ ସର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକ ରଖାଯାଇଥିଲା:

• କ୍ଷମତା ହସ୍ତାନ୍ତର: ରାଜାମାନେ ଶାସନିକ କ୍ଷମତା ଭାରତ ସରକାରଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ହସ୍ତାନ୍ତର କଲେ।
• ହାତ ପାଣ୍ଠି: ରାଜାଙ୍କୁ ବାର୍ଷିକ ପେନସନ ଓ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା।
• ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସମ୍ପତି: ରାଜାଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସମ୍ପତି, ରାଜପ୍ରାସାଦ ଓ ପଦବୀ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଲା।
• କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା: ରାଜ୍ୟର କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାଦେଶିକ ସରକାର ନିଜ କର୍ମଚାରୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
• ପ୍ରଶାସନିକ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ: ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଓ ପ୍ରାଦେଶିକ ଆଇନ ପ୍ରଚଳନ କରାଗଲା।