ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଜୀବନୀ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ତାଙ୍କର ଭୂମିକା ଉପରେ ଆଧାରିତ । ପ୍ରଥମେ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାରେ ତାଙ୍କର ସତ୍ୟାଗ୍ରହ ଆନ୍ଦୋଳନର ବିକାଶ ଏବଂ ବର୍ଣ୍ଣବୈଷମ୍ୟ ବିରୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ସଂଘର୍ଷ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା । ଭାରତକୁ ଫେରିବା ପରେ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଆନ୍ଦୋଳନ, ଯଥା ଚମ୍ପାରନ୍, ଖେଡ଼ା, ଏବଂ ଅହମ୍ମଦାବାଦ ଲୁଗା କାରଖାନା ଆନ୍ଦୋଳନର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି । ଶେଷରେ, ଏହି ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ ରାଓଲାତ୍ ଆଇନ୍ ବିରୋଧରେ ଜାତୀୟ ସ୍ତରର ଆନ୍ଦୋଳନ ଏବଂ ଏହାର ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ ଘଟିଥିବା ଜାଲିଆନାୱାଲାବାଗ୍ ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ , ଯାହା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ଜାତୀୟ ନେତା ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିଥିଲା ।
Class 10 History Textbook solution Chapter 1 Solutions BSE Odisha
All Question and Answer
୧ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ପ୍ରାୟ ୬୦ ଗୋଟି ଶବ୍ଦରେ ଲେଖ ।
୨ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ପ୍ରାୟ ୨୦ ଗୋଟି ଶବ୍ଦରେ ଲେଖ ।
୩ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଲେଖ ।
୪ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଚାରିଗୋଟି ବିକଳ୍ପ ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ତା’ର କ୍ରମିକ ନମ୍ବର ସହିତ ଲେଖ ।
୧ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ପ୍ରାୟ ୬୦ ଗୋଟି ଶବ୍ଦରେ ଲେଖ ।
(କ) ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାରେ ଭାରତୀୟମାନେ ଶ୍ୱେତାଙ୍ଗମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା କିପରି ଅତ୍ୟାଚାରିତ ହେଉଥିଲେ ?
Answer: ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାରେ ଭାରତୀୟମାନେ ଶ୍ୱେତାଙ୍ଗ ଇଂରେଜମାନଙ୍କର ବର୍ଣ୍ଣବୈଷମ୍ୟ ନୀତି ଯୋଗୁ ବେଶ କଷ୍ଟଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଭୋଟ ଦାନର ଅଧିକାର ନଥିଲା, ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ନାମ ପଞ୍ଜିକରଣ କରିବା ବାଧ୍ୟତା ଥିଲା। ଭାରତୀୟମାନେ ଅସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟକର, ଜନାକୀର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନରେ ବାସ କରୁଥିଲେ ଓ ରାତି ୯ଟା ପରେ ଘରୁ ବାହାରିବା ଉପରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧ ଥିଲା। ସେମାନେ ରେଳ ଏବଂ ବସର ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀ ଉପରେ ଯାତ୍ରା କରିପାରୁନଥିଲେ। ଶ୍ୱେତାଙ୍ଗମାନେ ଭାରତୀୟ ବ୍ୟବସାୟୀ, ଶ୍ରମିକ ଓ ଜାହାଜ ମାଲିକଙ୍କୁ “କୁଲି” ବୋଲି ନିଚ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିଲେ। ଗାନ୍ଧିଜୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ୟବହାରର ଶିକାର ହୋଇଥିଲେ – ତାଙ୍କୁ ରେଳରୁ ଉତାରି ଦିଆଯାଇଥିଲା, ପୋଲିସ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ ହୋଇଥିଲା, ହୋଟେଲରେ ରହିବାକୁ ମନା କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟାୟ ଦ୍ୱାରା ଭାରତୀୟମାନେ ଏକ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅତ୍ୟାଚାରିତ ହୋଇ ଆସୁଥିଲେ।
(ଖ) ‘ଚମ୍ପାରନ୍ ଆନ୍ଦୋଳନ’ରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧିଙ୍କ ଭୂମିକା ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କର |
Answer: ‘ଚମ୍ପାରନ୍ ଆନ୍ଦୋଳନ’ ଥିଲା ଭାରତରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନେତୃତ୍ୱ ନିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରଥମ ଅହିଂସା ଆନ୍ଦୋଳନ। ବିହାରର ଚମ୍ପାରନ୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ଇଂରେଜ ବୃକ୍ଷରୋପଣକାରୀମାନେ ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ବାଧ୍ୟ କରୁଥିଲେ ତିନିଭାଗ ଜମିରେ ନୀଳ ଚାଷ କରି ତାହା ନିଜ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଦରରେ ବିକ୍ରୟ କରିବାକୁ। ନୀଳ ଚାଷ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ନଥିବାରେ ଭଡ଼ା ବୃଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟାୟ ଟିକସ ଆଦାୟ କରାଯାଉଥିଲା। ଏହା ବିରୋଧରେ ଜଣେ ସ୍ଥାନୀୟ ବ୍ୟକ୍ତି ରାଜକୁମାର ଶୁକ୍ଳା ଙ୍କ ନିମନ୍ତ୍ରଣରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ ୧୯୧୭ ମସିହାରେ ମୋତିହାର ଆସିଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଜିଲ୍ଲା ଛାଡ଼ିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅସ୍ୱୀକାର କରି ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ କଲେ। ଶେଷରେ ସରକାର ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କୁ ଏକ କମିଟିରେ ସଦସ୍ୟ ଭାବରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କଲା। ତାଙ୍କର ଅନୁସନ୍ଧାନ ଓ ନେତୃତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ତିନିକାଠିଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିଲୋପ ହେଲା ଏବଂ ଚାଷୀମାନେ ଅଧିକାର ଓ ନ୍ୟାୟ ଲାଭ କଲେ।
(ଗ) ଖେଡ଼ାଠାରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ କାହିଁକି ଆନ୍ଦୋଳନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏହାର ଫଳ କ’ଣ ହୋଇଥିଲା?
Answer: ୧୯୧୮ ମସିହାରେ ଗୁଜୁରାଟର ଖେଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାରେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ହେତୁ ଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ବିପଦ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଚାଷୀମାନେ ରାଜସ୍ୱ ମାଫି ଦାବି କଲେ, କିନ୍ତୁ ସରକାର ଏହା ଅସ୍ୱୀକାର କରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଜୁରି ଆଦାୟ ପାଇଁ ଚାପ ଦେଲା। ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ ଚାଷୀମାନେ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ ଆନ୍ଦୋଳନ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେମାନେ ଖଜନା ଦେବାରେ ଅସ୍ୱୀକାର କଲେ ଓ ଦଣ୍ଡ ଭୋଗିବାକୁ ମନସ୍ଥ କଲେ। ଏହି ଦୃଢ଼ତା ଦେଖି ସରକାର ଖେଡ଼ା ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଦମନ କରିପାରିଲା ନାହିଁ। ଶେଷରେ ଗୁପ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଜାରି କରି କେବଳ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଥିବା ଚାଷୀଙ୍କୁ ଖଜନା ଦେବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଲା। ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନ ମାଧ୍ୟମରେ ସର୍ଦ୍ଦାର ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ଅନୁଗାମୀ ହେଲେ।
(ଘ) ଅହମ୍ମଦାବାଦ୍ ଲୁଗା କାରଖାନା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧିଙ୍କ ଭୂମିକା କ’ଣ ଥିଲା?
Answer: ଅହମ୍ମଦାବାଦ୍ ଲୁଗା କାରଖାନା ଆନ୍ଦୋଳନ ଗୁଜୁରାଟରେ ଘଟିଥିବା ଜଣେ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରମିକ ଆନ୍ଦୋଳନ ଥିଲା। ଏଥିରେ କାରଖାନା ମାଲିକମାନେ ପ୍ଲେଗ୍ ମହାମାରୀ ସମୟରେ ଦିଆଯାଉଥିବା “ପ୍ଲେଗ୍ ବୋନସ୍” ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ ଓ ମଜୁରୀ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଶ୍ରମିକମାନେ ଦାବି କଲେ। ମାଲିକମାନେ ଏହାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରି ମାତ୍ର ୨୦% ବୃଦ୍ଧି ଘୋଷଣା କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଶ୍ରମିକମାନେ ୩୫% ବୃଦ୍ଧି ଚାହୁଁଥିଲେ। ଏହି ବିବାଦରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ହିସାବରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ ଓ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ଅହିଂସା ଓ ଅନଶନ ମାଧ୍ୟମରେ ଆନ୍ଦୋଳନ କରିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ। ଗାନ୍ଧିଜୀ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଅନଶନ ଆରମ୍ଭ କରିଲେ, ଯାହା ଶ୍ରମିକମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୃଢ଼ ହେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲା। ଶେଷରେ ମାଲିକମାନେ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ଦାବି ମାନି ମଜୁରୀ ୩୫% ବୃଦ୍ଧି କରି ଦେଲେ। ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନ ମାଧ୍ୟମରେ “ସତ୍ୟାଗ୍ରହ” ନୀତି ପ୍ରତି ଲୋକଙ୍କର ଆଗ୍ରହ ବଢ଼ିଲା।
(ଙ) ରାଓଲାତ୍ ଆଇନ କ’ଣ ଏବଂ ଏହା ବିରୋଧରେ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କିପରି ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଥିଲା?
Answer: ରାଓଲାତ୍ ଆଇନ ୧୯୧୯ ମସିହାରେ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଣୀତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ରାଓଲାତ୍ କମିଟିର ସୁପାରିସ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଥିଲା। ଏହି ଆଇନ ବଳରେ ସରକାର କୌଣସି ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ବିନା ବିଚାରରେ ଗିରଫ କରି ଜେଲ ମଧ୍ୟରେ ରଖିପାରୁଥିଲା। ଏହା ଭାରତୀୟମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ ଏହି ଆଇନ ତାଙ୍କ ସ୍ଵାଧୀନତା ଓ ମୌଳିକ ଅଧିକାର ପାଇଁ ବଡ଼ ସଂକଟ। ଗାନ୍ଧିଜୀ ଏହା ବିରୋଧରେ ଗଣ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ ଆନ୍ଦୋଳନ ଆରମ୍ଭ କରି ସତ୍ୟ ଓ ଅହିଂସା ମାଧ୍ୟମରେ ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ଏହା ବିରୋଧ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ। ଦେଶବ୍ୟାପୀ ହରତାଳ ହେଲା, ଗାନ୍ଧିଜୀ ଗିରଫ ହେଲେ, ଓ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ହିଂସା ଘଟିଲା। ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନର ସଂପୃକ୍ତତା ମଧ୍ୟରେ ଜାଲିଆନୱାଲାବାଗ୍ ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ ଘଟିଲା, ଯାହା ଦେଶକୁ ଆନ୍ଦୋଳିତ କଲା। ଏହି ଅନ୍ଦୋଳନ ଯଦିଓ ଆଇନ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିପାରିଲାନି, ତଥାପି ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କୁ ଏକ ଜାତୀୟ ନେତା ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦେଲା।
୨ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ପ୍ରାୟ ୨୦ ଗୋଟି ଶବ୍ଦରେ ଲେଖ ।
(କ) ଗାନ୍ଧିଜୀ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାର କେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇଥିଲେ ଓ କ’ଣ ପାଇଁ ଯାଇଥିଲେ?
Answer: ୧୮୯୩ ମସିହାରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧିଜୀ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାର ନାଟାଲ୍ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଏହି ଯାତ୍ରାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ଜଣେ ଭାରତୀୟ ବ୍ୟବସାୟୀ ଦାଦା ଅବଦୁଲ୍ଲାଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଏକ ମୋକଦ୍ଦମା ଲଢ଼ିବା।
(ଖ) ଗାନ୍ଧିଜୀ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାରେ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କୁ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଅତ୍ୟାଚାର ବିରୋଧରେ ସଚେତନ କରିବାପାଇଁ କ’ଣ କରିଥିଲେ?
Answer: ଗାନ୍ଧିଜୀ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାରେ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କୁ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଅତ୍ୟାଚାର ବିରୋଧରେ ସଚେତନ କରିବାପାଇଁ ୧୮୯୪ ମସିହାରେ “ନାଟାଲ୍ ଭାରତୀୟ କଂଗ୍ରେସ” ଗଠନ କଲେ ଓ “ଇଣ୍ଡିଆନ ଓପିନିଅନ୍”ନାମକ ସମ୍ବାଦପତ୍ର ପ୍ରକାଶ କରିଲେ। ସେ ସତ୍ୟ ଓ ଅହିଂସା ଆଧାରିତ ଆନ୍ଦୋଳନ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କୁ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଅତ୍ୟାଚାର ବିରୋଧରେ ଲଢ଼ିବା ଶିଖାଇଲେ।
(ଗ) ଗାନ୍ଧିଜୀ କେଉଁ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ସତ୍ୟାଗ୍ରହର ପ୍ରୟୋଗ କରିଥିଲେ?
Answer: ଗାନ୍ଧିଜୀ ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ୧୯୦୬ ମସିହା ରେ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାରେ ଏକ କଳା ଆଇନ ବିରୋଧରେ ଆନ୍ଦୋଳନ କରି “ସତ୍ୟାଗ୍ରହ” ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କରିଥିଲେ। ଏହି ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତୀୟମାନଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗୁଳିଛାପ ଥିବା ପଞ୍ଜୀକରଣ ପ୍ରମାଣପତ୍ରକୁ ସବୁ ସମୟରେ ବହନ କରିବା ବାଧ୍ୟ କରାଯାଉଥିଲା।
(ଘ) ତିନିକାଠିଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା କ’ଣ?
Answer: ତିନିକାଠିଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲା ଇଂରେଜ ବୃକ୍ଷରୋପଣକାରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚମ୍ପାରନ୍ ଅଞ୍ଚଳର ଚାଷୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ଥୋପାଯାଇଥିବା ଏକ ଅନ୍ୟାୟ ନୀତି। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାଅନୁଯାୟୀ, ଚାଷୀମାନେ ନିଜ ଜମିର ତିନି ଭାଗ ରେ ଗୋଟିଏ ଭାଗ ଅଞ୍ଚଳରେ ନୀଳ ଚାଷ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଥିଲେ ଓ ତାହା ଇଂରେଜମାନେ ନିଜ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଦରରେ କିଣୁଥିଲେ।
(ଙ) ନୀଳର ଚାହିଦା ହ୍ରାସ ପାଇବା ଫଳରେ ଚମ୍ପାରନ୍ରେ ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ କିପରି ଶୋଷଣ କରାଗଲା?
Answer: ନୀଳର ଚାହିଦା କମିଯିବା ପରେ ଇଂରେଜ ବୃକ୍ଷରୋପଣକାରୀମାନେ ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ବଳିଏ ନୀଳ ଚାଷ ଛାଡ଼ିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ, କିନ୍ତୁ ତାର ବଦଳରେ ଜମିର ଭଡ଼ା ବୃଦ୍ଧି କଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅନେକ ବେଆଇନ ଟିକସ ଆଦାୟ କରି ଅତ୍ୟାଚାର କଲେ, ଯାହା ଚାଷୀମାନଙ୍କ ଜୀବନକୁ ଅଧିକ କଷ୍ଟକର କରିଦେଲା।
(ଚ) ଖେଡ଼ା ସତ୍ୟାଗ୍ରହ କ’ଣ ପାଇଁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା?
୧୯୧୮ ମସିହାରେ ଗୁଜୁରାଟର ଖେଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାରେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ହେତୁ ଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କମିଯାଇଥିଲା। ଚାଷୀମାନେ ରାଜସ୍ୱ ମାଫି ଦାବି କଲେ, କିନ୍ତୁ ସରକାର ଖଜୁରି ଆଦାୟ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଦେଲା। ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇ ଖେଡ଼ା ସତ୍ୟାଗ୍ରହ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
(ଛ) ଅହମ୍ମଦାବାଦ୍ ଲୁଗାକଳର ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କର କାହିଁକି ମାଲିକମାନଙ୍କ ସହିତ କଳହ ଆରମ୍ଭ ହେଲା?
ଅହମ୍ମଦାବାଦ୍ ଲୁଗା କାରଖାନାରେ ପ୍ଲେଗ୍ ମହାମାରୀ ପରେ ମାଲିକମାନେ ଶ୍ରମିକମାନେ ପାଇଁ ଦେଉଥିବା “ପ୍ଲେଗ୍ ବୋନସ୍” ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ। ଏଥିରେ ଶ୍ରମିକମାନେ ମଜୁରୀ ୩୫% ବୃଦ୍ଧି ଦାବି କଲେ, କିନ୍ତୁ ମାଲିକମାନେ କେବଳ ୨୦% ବୃଦ୍ଧି ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଲେ। ଏହି ମତଭେଦରୁ ଦୁଇପକ୍ଷରେ କଳହ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
(ଜ) ‘ରାଓଲାତ୍ ଆଇନ’ କ’ଣ ଥିଲା?
‘ରାଓଲାତ୍ ଆଇନ’ ୧୯୧୯ ମସିହାରେ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଣୀତ ଏକ ଅନ୍ୟାୟ ଆଇନ ଥିଲା, ଯାହା ଅନୁସାରେ କୌଣସି ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ବିନା ବିଚାରରେ ଗିରଫ କରି ଜେଲ ରଖାଯିବା ର ଅଧିକାର ସରକାର ପାଇଥିଲା। ଏହି ଆଇନ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ମୌଳିକ ଅଧିକାରକୁ କ୍ଷୁଣ୍ଠ କରୁଥିଲା।
(ଝ) ‘ରାଓଲାଟ୍ ଆଇନ’ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ଗଣ ସତ୍ୟାଗ୍ରହକୁ ଆନିବେସାନ୍ତଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେଉଁ ନେତାମାନେ ବିରୋଧ କରିଥିଲେ?
‘ରାଓଲାଟ୍ ଆଇନ’ ବିରୋଧରେ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ସତ୍ୟାଗ୍ରହକୁ ବିରୋଧ କରିଥିବା ନେତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋହମ୍ମଦ ଅଲି ଜିନ୍ନା, ଏମ.ଏ.ଅନ୍ସାରୀ ଓ ଅବ୍ଦୁଲ୍ ବାରି ମୁଖ୍ୟ ଥିଲେ।
(ଞ) ଜାଲିଆନାୱାଲାବାଗ୍ ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ କାହିଁକି ସଂଘଟିତ ହୋଇଥିଲା?
ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ରାଓଲାତ୍ ଆଇନ ବିରୋଧୀ ଆନ୍ଦୋଳନ ଚାଲିଥିବାବେଳେ ୧୯୧୯ ଏପ୍ରିଲ୍ ୧୦ ତାରିଖରେ ଅମୃତସରଠାରେ ଦୁଇ ସ୍ଥାନୀୟ ନେତା ଡ. ସତ୍ୟପାଲ ଓ ଡ. ସଇଫୁଦ୍ଦିନ୍ କିଚଲୁଙ୍କୁ ଗିରଫ କରାଗଲା । ସେମାନଙ୍କ ଗିରଫର ପ୍ରତିବାଦ ତଥା ବୈଶାଖୀ ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରିବାପାଇଁ ଅମୃତସରର ଜାଲିଆନାୱାଲାବାଗ୍ ରେ ୧୯୧୯ ମସିହା ଏପ୍ରିଲ୍ ୧୩ ତାରିଖରେ ବହୁସଂଖ୍ୟକ ଲୋକ ଏକ ସଭାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ । ପୂର୍ବରୁ ସହରରେ ସଭାସମିତି ର୍ନ କରିବାପାଇଁ ଘୋଷିତ ନିଷେଧାଜ୍ଞା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଜନସାଧାରଣ ଅବଗତ ନଥିଲେ । ସେହି ସମୟରେ ଜେନରାଲ୍ ଡାୟର ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ସେଠାରେ ଜମା ଥିବା ଅସ୍ତ୍ରହୀନ ଲୋକମାନଙ୍କ ଉପରେ ହଠାତ୍ ଗୋଳିବର୍ଷା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏହି ଘଟଣାରେ ହଜାରେ ଲୋକ ନିହତ ଓ ଆହତ ହେଲେ। ଏହି ନିର୍ଦ୍ୟାତନାକୁ ଏହି ଶତାବ୍ଦୀର ଏକ କଳଙ୍କ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥାଏ।
୩ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଲେଖ ।
(କ) ୧୮୯୪ରେ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କଦ୍ଵାରା କେଉଁ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା ?
Answer: ୧୮୯୪ ମସିହାରେ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କଦ୍ଵାରା ‘ନାଟାଲ୍ ଭାରତୀୟ କଂଗ୍ରେସ’ ନାମକ ଏକ ରାଜନୈତିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା।
(ଖ) ‘ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଓପିନିଅନ୍’ ସମ୍ବାଦପତ୍ର କିଏ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ?
Answer : ‘ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଓପିନିଅନ୍’ ସମ୍ବାଦପତ୍ର ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧି ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ।
(ଗ) ମୋହନଦାସ କରମଚାନ୍ଦ ଗାନ୍ଧିଙ୍କୁ କିଏ ‘ମହାତ୍ମା’ ଆଖ୍ୟା ଦେଇଥିଲେ ?
Answer: ମୋହନଦାସ କରମଚାନ୍ଦ ଗାନ୍ଧିଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱକବି ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଠାକୁର ‘ମହାତ୍ମା’ ଆଖ୍ୟା ଦେଇଥିଲେ ।
(ଘ) କାହାର ନିମନ୍ତ୍ରଣକ୍ରମେ ଗାନ୍ଧିଜୀ ଚମ୍ପାରନ୍ ଯାଇଥିଲେ ?
Answer: ରାଜକୁମାର ଶୁକ୍ଳା ନାମକ ଜଣେ ସ୍ଥାନୀୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ନିମନ୍ତ୍ରଣକ୍ରମେ ଗାନ୍ଧିଜୀ ଚମ୍ପାରନ୍ ଯାଇଥିଲେ ।
(ଙ) ଖେଡ଼ା ଆନ୍ଦୋଳନରେ କିଏ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧିଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ସହଯୋଗୀ ଥିଲେ ?
Answer: ଖେଡ଼ା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଇନ୍ଦୁଲାଲ ଯାଜ୍ଞକ୍ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧିଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ସହଯୋଗୀ ଥିଲେ ।
(ଚ) ‘ପ୍ଲେଗ ବୋନସ୍’ କ’ଣ ?
Answer: ଗୁଜରାଟର ଅହମ୍ମଦାବାଦ୍ୱାରେ ଲୁଗାକଳଗୁଡ଼ିକର ମାଲିକମାନେ ପ୍ଲେଟ୍ ମହାମାରୀ ପାଇଁ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ଦେଉଥିବା ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଭତ୍ତାକୁ ‘ପ୍ଲେଗ୍ ବୋନସ୍’ କୁହାଯାଉଥିଲା ।
(ଛ) ଜାଲିଆନାୱାଲାବାଗ୍ ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ କେବେ ସଂଘଟିତ ହୋଇଥିଲା ?
Answer: ଜାଲିଆନାଓ୍ବାଲାବାଗ୍ ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ ୧୯୧୯ ମସିହା ଏପ୍ରିଲ୍ ମାସ ୧୩ ତାରିଖରେ ସଂଘଟିତ ହୋଇଥିଲା ।
(ଜ) ଜେନେରାଲ ଡାୟାର୍ କିଏ ଥିଲେ ?
Answer: ଜେନେରାଲ ଡାୟାର୍ ଅମୃତସରର ସାମରିକ ମୁଖ୍ୟ ଥିଲେ ।
(ଝ) ‘କୌଣସି ପ୍ରକାରରେ ଭାରତୀୟମାନେ ସରକାରଙ୍କର ପୈଶାଚିକ ପ୍ରବୃତ୍ତିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାପ’’– ଏହା କିଏ କହିଥିଲେ ?
Answer: ‘‘କୌଣସି ପ୍ରକାରରେ ଭାରତୀୟମାନେ ସରକାରଙ୍କର ପୈଶାଚିକ ପ୍ରବୃତ୍ତିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାପ’– ଏହା ଗାନ୍ଧିଜୀ କହିଥିଲେ।
(ଞ) ଜାଲିଆନାୱାଲାବାଗ ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ ପରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ କେଉଁ ଉପାଧ୍ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ ?
Answer: ଜାଲିଆନାୱାଲାବାଗ୍ ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ ପରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ ‘କାଇଜର୍-ଇ-ହିନ୍ଦ୍’ ଉପାଧ୍ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ ।
୪ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଚାରିଗୋଟି ବିକଳ୍ପ ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ତା’ର କ୍ରମିକ ନମ୍ବର ସହିତ ଲେଖ ।
(କ) ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାରତୀୟ ନିଜର ଅଙ୍ଗୁଳିଛାପ ଥିବା ପଞ୍ଜୀକରଣ ପ୍ରମାଣପତ୍ରକୁ ସବୁ ସମୟରେ ବହନ କରିବା ସଂକ୍ରାନ୍ତରେ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା ସରକାର କେବେ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିଥିଲେ ?
(i) ୧ ୮୯୪
(ii) ୧୯୦୬
(iii) ୧୯୦୮
(iv) ୧୯୧୩
Answer: (ii) ୧୯୦୬
(ଖ) ଚାଷୀମାନଙ୍କ ସମସ୍ୟାର ଅନୁଧ୍ୟାନ ପାଇଁ ୧୯୧୭ ଏପ୍ରିଲ୍ରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ କେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ?
(i) ଖେଡ଼ା
(ii) ମୋତିହାର
(iii) ଅହମ୍ମଦାବାଦ୍
(iv) ଅମୃତସର
Answer: (ii) ମୋତିହାର
(ଗ) ଖେଡ଼ା ଆନ୍ଦୋଳନର ସଫଳତାରେ ପ୍ରଭାବିତ କିଏ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କର ଜଣେ ପ୍ରଧାନ ଅନୁଗାମୀ ହୋଇଥିଲେ ?
(i) ରାଜକୁମାର ଶୁକ୍ଳା
(ii) ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ
(iii) ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲ
(iv) ଇନ୍ଦୁଲାଲ୍ ଯାଜ୍ଞକ୍
Answer: (iii) ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲ
(ଘ) ରାଓଲାତ୍ ଆଇନ କେବେ ଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲା ?
(i) ୧୯୧୯ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୮
(ii) ୧୯୧୯ ଏପ୍ରିଲ୍ ୬
(iii) ୧୯୧୯ ଏପ୍ରିଲ୍ ୧୦
(iv) ୧୯୧୯ ଏପ୍ରିଲ୍ ୧୩
Answer: (i) ୧୯୧୯ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୮
(ଙ) ଜାଲିଆନାଓ୍ବାଲାବାଗ୍ କେଉଁଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ?
(i) ମୁମ୍ବାଇ
(ii) ଅହମ୍ମଦାବାଦ୍
(iii) ଅମୃତସର
(iv) ଲାହୋର
Answer: (iii) ଅମୃତସର